Làm sao để an toàn sinh học trong tầm tay người nuôi? Phần 3

LÀM SAO ĐỂ AN TOÀN SINH HỌC TRONG TẦM TAY NGƯỜI NUÔI TÔM?

Phần 3

An toàn sinh học là lá chắn quan trọng giúp ngăn ngừa nguy cơ mất mùa, bảo toàn vốn và tiết kiệm chi phí. An toàn sinh học không phải chỉ trên lý thuyết, xa vời thực tế. Một số công việc người nuôi đang thực hiện hàng ngày thực chất là một phần của chiến lược an toàn sinh học mà họ ít/không để ý.

Phần 3: Giảm thiểu mầm bệnh

Giảm thiểu số lượng mầm bệnh bằng cách nào?

1. Giảm thiểu mầm bệnh trong môi trường

Định kỳ hàng tuần diệt khuẩn nước, đáy ao trong quá trình nuôi bằng Virkon^TM A và/hoặc Fetant^TM CIS. Với thành phần chất hoạt động bề mặt đặc biệt trong Fetant^TM CIS đóng vai trò là chất tẩy rửa, qua đó làm tăng hiệu quả sát khuẩn của phức hợp iodine trong Fetant^TM CIS hoặc thành phần diệt khuẩn trong Virkon^TM A.

Xi phông định kỳ giúp loại bỏ nguồn dinh dưỡng, nơi trú ngụ, giá thể cho vi khuẩn có hại phát triển. Mật độ nuôi cao, thức ăn thừa, phân và chất thải rắn… giúp vi khuẩn có hại ẩn nấp, tập trung, phát triển và dễ dàng phát tán trong hệ thống.

Thay nước ngoài việc giảm thiểu khí độc, cung cấp khoáng, dưỡng chất cho tôm cũng giúp làm giảm số lượng tác nhân gây bệnh (vi khuẩn, virus, ký sinh trùng…) tích tụ trong ao nuôi.

Giải quyết triệt để nhớt bạt, màng sinh học nơi tập trung, trú ngụ của vi khuẩn, nấm, nguyên sinh động vật gây hại.

Sử dụng định kỳ Proquatic® PondPlus®, Proquatic^TM Plus 10^TM trong ao nuôi giúp làm sạch chất thải, cạnh tranh ức chế sự phát triển của vi sinh vật có hại trong ao nuôi.

Xử lý chất thải, nước thải trước khi xả ra môi trường cũng là biện pháp để giảm thiểu mối nguy dịch bệnh. Lý do là khi không được xử lý tốt mầm bệnh sẽ tồn tại, phát triển xung quanh khu vực nuôi và có nguy cơ quay lại và gây nguy hại đến tôm nuôi của bạn.

2. Giảm thiểu mầm bệnh trên tôm nuôi

Sử dụng men vi sinh Probai® A để cạnh tranh, ức chế sự phát triển của mầm bệnh gây hại trong đường ruột. Khuyến cáo sử dụng Oli-Mos® Extra hàng ngày giúp thải loại, giảm thiểu độc tố vi khuẩn sản sinh trong đường ruột, tăng cường hệ miễn dịch của tôm.

Cung cấp đầy đủ khoáng chất cho nhu cầu sinh trưởng và phát triển của tôm bằng ProteAQ^TM Stomi®, ProteAQ^TM MineralFix và Growmix® Shirmp, đảm bảo tôm lột xác tự nhiên và liên tục. Việc lột xác tốt ngoài giúp tôm tăng trưởng và phát triển cũng định kỳ giảm thiểu, loại bỏ mầm bệnh phát triển trên lớp vỏ.

Loại bỏ

Khi mầm bệnh đã phát triển thành bệnh, tác nhân gây bệnh sẽ có ở khắp nơi trong hệ thống. Việc loại bỏ mầm bệnh lúc này trở nên khó khăn, lâu dài và tốn kém hơn, đó là lý do tại sao MSD luôn đề nghị thực hiện công tác phòng ngừa và giảm thiểu rủi ro lây bệnh trong công tác hàng ngày. Lúc này việc loại bỏ vật chủ ra khỏi hệ thống một cách an toàn sẽ hạn chế lây nhiễm trong đàn hoặc cho vụ nuôi sau là rất quan trọng và cũng là một mục tiêu của an toàn sinh học.

Bảng 1 – Liều dùng của Virkon^T^M A trong xử lý các bệnh thường gặp

Virkon^TM A xử lý các bệnh thường gặp trong thủy sản
Bệnh	Tác nhân	Liều dùng (ppm)	Hàm lượng hữu cơ (ppm)	Độ mặn (ppt)	Thời gian tiếp xúc (giờ)
Hội chứng đốm trắng	Virus đốm trắng (WSSV)	5	20	20	24
Hội chứng Taura	Virus Taura (TSV)	0.6	20	20	24
Vibriosis	Vi khuẩn vibrio	2	20	20	3
Bệnh phát sáng do vibrio	Vibrio harveyi	3	20	20	24
Bệnh chết sớm (EMS) hay Hội chứng hoại tử gan tụy cấp (AHPND)	Vibrio parahaemolyticus	6	20	20	24

Loại bỏ vật chủ mang bệnh ra khỏi ao nuôi, vật chủ bao gồm 2 loại: vật chủ sống và vật chủ không-sống.

a) Vật chủ sống gồm:

Tôm bệnh- khi tôm bị bệnh, nó trở thành quả bom di động mang mầm bệnh đi phát tán khắp ao. Cần phải có biện pháp để loại bỏ tôm bệnh ra khỏi ao nuôi: xi phông thường xuyên, vớt tôm yếu bơi trên tầng mặt.

Vật chủ trung gian mang mầm bệnh: hàu, hà, chem chép, sinh vật phù du, biofilm trên bạt, dụng cụ…

b) Vật chủ không-sống: xác tôm chết, bạt, dụng cụ, hệ thống cấp nước: bơm, hệ thống lọc, đường ống và các bề mặt xung quanh: sàn nhà, tường, trần…

Các biện pháp an toàn sinh học cần áp dụng:

Nhanh chóng xác định nguyên nhân gây bệnh virus, vi khuẩn … để có biện pháp ứng phó.

Thực hiện cách ly ao có dấu hiệu bệnh, nhân lực liên quan, dụng cụ sử dụng “nội bất xuất, ngoại bất nhập”.

Tăng cường xi phông để loại bỏ tôm bệnh, tôm chết, phân tôm chứa mầm bệnh…ra khỏi ao nuôi

Xử lý tôm bệnh, chết (chôn lấp với vôi nóng) để không lây nhiễm qua ao/ khu nuôi khác.

Tăng cường theo dõi sức khỏe, diễn biến bệnh để có quyết định tiếp tục vụ nuôi hay kết thúc

Các dụng cụ, thiết bị phải được vệ sinh, sát khuẩn kỹ bằng Virkon^TM A 1% sau khi sử dụng

Cần thiết áp dụng giai đoạn “trại trống” trong một thời gian nhất định (2-3 tuần) để loại bỏ hoàn toàn mầm bệnh ra khỏi trại.

Quản lý con người: Quản lý con người là rất quan trọng trong công tác an toàn sinh học, vậy quản lý con người là cần phải quản lý cái gì?

Quản lý quyền tiếp cận: có hệ thống hàng rào, cổng khóa, quản lý sự ra vào của người ngoài. Với khách tham quan, cần có quy trình sàng lọc khách tham quan, khách tham quan với lịch sử di chuyển phức tạp có thể không được tiếp cận một số khu nuôi cần đảm bảo an toàn sinh học nghiêm ngặt.

Quản lý công việc nhân viên: sắp xếp nhân viên làm việc, tiếp xúc và di chuyển trong 1 khu quy định, hạn chế qua khu khác khi không có yêu cầu, trường hợp qua khu khác phải được giám sát nghiêm ngặt. Đối với nhân viên trong 1 khu vực nuôi: sắp xếp công việc sao cho làm những công việc yêu cầu sạch sẽ, vệ sinh nhất trước (ủ men vi sinh, cân trộn thức ăn) sau đó đến các việc ít yêu cầu sạch sẽ hơn (lấy mẫu, test nước…) và việc tiếp xúc với nguy cơ lây nhiễm cao nhất được làm cuối cùng trước khi tan ca (kiểm tra đáy ao, xi phông…)

Với chuỗi bài An toàn sinh học trong tầm tay này, MSD hy vọng cung cấp một vài thông tin hữu ích giúp các bạn – người nuôi tôm – nâng cao hơn nữa việc thực hành an toàn sinh học hàng ngày tại trại nuôi, tạo nên tấm lá chắn an toàn, vững chắc bảo vệ đàn tôm – tài sản đầu tư của các bạn.

VN-OLI-250700002

BỘ PHẬN THỦY SẢN MSD ANIMAL HEALTH

Tài liệu tham khảo:

The Invasion Curve: A Tool for Understanding Invasive Species Management in South Florida https://edis.ifas.ufl.edu/publication/UW392

OIE, Manual of Diagnostic Tests for Aquatic Animals, 2021

Chaijarasphong T, The shrimp microsporidian Enterocytozoon hepatopenaei (EHP): Biology, pathology, diagnostics and control, Journal of Invertebrate Pathology, 2020

Thawansuwon J, Dealing with white spot disease in Thailand, AQUA Culture Asia Pacific, 2019

SRAC Publication No. 4707, Biosecurity in Aquaculture, Part 1: An Overview, 2012

Lanxess Lanxess Biosecurity for Shrimp Production 2021.