CẦN LÀM GÌ ĐỂ PHÒNG NGỪA TPD THỜI ĐIỂM NÀY?

Bệnh hậu ấu trùng trong suốt, tôm gương hay tôm thủy tinh (TPD) bùng phát mạnh mẽ trở lại từ đầu năm nay ở quy mô rộng trên cả nước, ảnh hưởng không chỉ ở giai đoạn đầu 1-7 ngày sau khi thả giống mà còn xuất hiện và gây thiệt hại nhiều ở giai đoạn tôm hơn 20 ngày tuổi, thậm chí sau khi đã sang ao. Việc cập nhật thông tin TPD và giải pháp mới nhất từ MSD sẽ giúp Khách hàng hạn chế được rủi ro này trong tháng nuôi đầu tiên.

TPD – Dấu hiệu nhận biết

Các dấu hiệu nhận biết TPD thay đổi theo tuổi, kích cỡ của tôm, nhưng đều có 3 đặc điểm chính: đường ruột và/hoặc gan tụy “biến mất”, diễn ra rất nhanh và gây thiệt hại, tỷ lệ chết cao. Ở tôm nhỏ, thường dưới 10 ngày tuổi, tôm giảm ăn, giảm hoạt động, lờ đờ, yếu ớt, chậm hoặc không phản ứng với ngoại kích thích. Ruột, dạ dày trống và gan tụy nhạt hoặc mất màu rất nhanh, tôm trong suốt, tỷ lệ hao rất cao. Ở tôm lớn hơn, khoảng 10 ngày tuổi trở lên, triệu chứng tương tự với Bệnh hoại tử gan tụy cấp (AHPND) do V_AHPND gây ra, tôm nhiễm bệnh có dạ dày trống, mất đường ruột, tuy nhiên gan tụy ít bị ảnh hưởng hơn (đa số vẫn còn màu nâu hay đen đậm) nhưng tỷ lệ chết cao và trong thời gian ngắn. Ở tôm lớn này, người nuôi thường nhầm tưởng là EMS/AHPND (bệnh nhẹ hơn) nên không kịp trở tay!

 Tác nhân gây bệnh

Vibrio (V_TPD) có chứa protein-độc- tính-cao (Vibrio High Virulence Protein- VHVP) gây độc cấp tính đối với biểu mô gan tụy, đường ruột hậu ấu trùng. Các tác nhân VHVP này làm bong tróc tế bào biểu mô gan tụy và ruột giữa, tương tự với cơ chế gây hại của Bệnh hoại tử gan tụy cấp, nhưng độc lực của V_TPD cao hơn V_AHPND 1000 lần.

Phân tích sâu hơn đối với các VHVP này, các nhà nghiên cứu cho thấy các protein-độc-lực-cao dường như thuộc nhóm nội độc tố (endotoxins), không tiết VHVP ra môi trường.

Có khả năng vi khuẩn TPD gây bệnh bằng cách bơm, tiêm độc tố ĐỒNG LOẠT vào nội bào tế bào vật chủ, gây bong tróc, hoại tử và chết hàng loạt. Đó là lý do vì sao khi tôm còn nhỏ, vách tế bào gan tụy mỏng hơn, vi khuẩn dễ dàng bơm tiêm vào gan tụy hơn so với tôm lớn (khi vách tế bào gan tụy đã trở nên dày hơn), vi khuẩn chỉ có thể bơm qua thành tế bào đường ruột (mỏng hơn). Tương tự, một vài ý kiến cho rằng, tôm sú không bị ảnh hưởng nhiều bởi TPD là do thành tế bào gan tụy, đường ruột ở tôm sú dày hơn, vi khuẩn TPD không bơm độc tố gây bong tróc, hoại tử qua được (?!).

Vibrio gây bệnh TPD (V_TPD) có đặc điểm gì?

Báo cáo của nhóm nghiên cứu, đã phân tích gien, so sánh vibrio gây TPD (V_TPD) và vibrio thông thường, cho thấy, V_TPD chứa 3 gien mã hóa nên VHVP gây độc được xác định trên plasmid. Chỉ vi khuẩn, vibrio nào có chứa từ 2 gien kép trong 3 gien này mới gây bệnh TPD. Nhóm nghiên cứu đặt tên 3 gien là vhvp-1, vhvp-2 và vhvp-3, 3 gien này lần lượt mã hóa nên protein-độc-lực-cao VHVP-1, VHVP-2 và VHVP-3. Trong đó, VHVP-2 có độc lực mạnh hơn VHVP-1 và VHVP-3. Độc lực cũng sẽ giảm đi ở các chủng vi khuẩn đột biến chỉ còn có gien vhvp-1 hoặc/và vhvp-3. Hiện tại các phân tích PCR đã có thể xác định được vibrio chứa plasmid có các gien này (VHVP-1, VHVP-2 và VHVP-3 tương ứng với TPD1, TPD2 và TPD3 trên phiếu kết quả).

Trên đây là một số thông tin cập nhật về bệnh TPD, có thể tóm tắt như sau: Bệnh TPD do một nhóm vibrio gây ra gọi là V_TPD. V_TPD chứa protein-độc-lực-cao VHVP1, VHVP2 và VHVP3 (~ 1000 lần V_AHPND) gây chết nhanh trong thời gian ngắn, protein gây độc thuộc nhóm nội độc tố – chỉ tiết ra khi vi khuẩn chết hoặc tiếp xúc và tiêm độc tố trực tiếp vào nội bào tế bào gan tụy, ruột giữa vật chủ. Tôm nhỏ bị TPD sẽ trong suốt (mất ruột và gan tụy) trong khi tôm lớn hơn chỉ bị mất đường ruột do càng lớn thành tế bào gan tụy tôm càng dày. Chỉ Vibrio có chứa 2 đoạn gien trở lên và có vhvp2 trên plasmid mới gây bệnh TPD nghiêm trọng, vibrio đột biến có chỉ chứa gien vhvp1 hoặc/và vhvp3 (trên plasmid) không gây ra TPD vì độc lực đã giảm.

Người nuôi cần làm gì để phòng ngừa TPD thời điểm này?

• Thực hiện tốt vệ sinh trại (ao nuôi) trước vụ nuôi mới, thực hành An toàn sinh học.

• Chọn tôm giống khỏe mạnh có độ tuổi lớn (PL12 trở lên), từ các trại giống uy tín, có kết quả PCR (-) TPD.

• Áp dụng Quy trình phòng Bệnh TPD của MSD nghiêm ngặt NGAY TỪ KHI CHUẨN BỊ AO

• Quản lý tảo và môi trường, đặc biệt sử dụng vi sinh khống chế vibrio, GIẢM KHẢ NĂNG GÂY BỆNH ĐỒNG LOẠT CỦA VIBRIO TPD.

• Phòng chống stress và nâng cao dinh dưỡng, sức khỏe tôm.

• Định kỳ kiểm tra sức khỏe gan, ruột tôm bằng Pro-Lab

Vì sao Quy trình phòng TPD của MSD mang lại hiệu quả cao?

Được phát triển và cải tiến liên tục từ 2023 trên phạm vi cả nước, Quy trình phòng bệnh TPD của MSD dựa vào 4 “trụ cột” chính bổ trợ cho nhau, giúp Khách hàng ngăn ngừa, giảm thiểu tối đa tác hại của TPD gây ra, bao gồm:

• Định kỳ giảm mật độ vi khuẩn gây hại trong ao nuôi, giúp giảm nguy cơ có mặt vibrio TPD bằng Virkon^TM A (tìm hiểu thông tin Virkon^TM A)

• Khóa GIAO TIẾP của vi khuẩn, từ đó giảm khả năng sinh độc tố ĐỒNG LOẠT của chúng bằng Proquatic^TM Plus 10^TM

• Kiềm khuẩn và hấp thu độc tố vi khuẩn, giúp giảm khả năng gây bệnh của vibrio TPD bằng BayMet®

Tăng cường dinh dưỡng CHỨC NĂNG, chống sốc, bảo vệ gan tụy, đường ruột giúp tôm vượt nhanh qua giai đoạn rủi ro TPD (tôm nhỏ), bao gồm Bộ chống sốc, Bộ gan tụy và giải pháp dinh dưỡng mới Prolan^TM Mext.

Hãy liên hệ ngay với MSD Việt Nam để tìm hiểu Quy trình phòng TPD hiệu quả!

Tài liệu tham khảo

• Feng Yang, “Highly lethal Vibrio parahaemolyticus strains cause acute mortality in Penaeus vannamei post-larvae”, Aquaculture 2021.

• Feng Yang, “Vibrio parahaemolyticus becomes highly virulent by producing Tc toxins”, Aquaculture 2023.

• Tianchang Jia, “Prevalence investigation of translucent post-larvae disease (TPD) in China”, Aquaculture 2024.

• Shuang Liu, “Vibrio parahaemolyticus becomes lethal to post-larvae shrimp via acquiring novel virulence factors”, Microbiology Spectrum 2023.

• Ying Zou, “Determination of the Infectious Agent of Translucent Post-Larva Disease (TPD) in Penaeus vannamei”, Pathogens 2020.

VN-PRL-250400002

BỘ PHẬN THỦY SẢN MSD ANIMAL HEALTH