TẦM QUAN TRỌNG CỦA AN TOÀN SINH HỌC TRONG NUÔI TÔM CÔNG NGHỆ CAO HIỆN NAY

Nuôi tôm công nghiệp tại Việt Nam hiện nay đang đối mặt với rất nhiều rủi ro, đặc biệt là dịch bệnh. Việc áp dụng An toàn sinh học (ATSH) tại các trang trại nuôi tôm vẫn còn gặp nhiều trở ngại. Trong khi đó, ATSH được xem là yếu tố then chốt giúp kiểm soát dịch bệnh, giảm thiểu rủi ro và là hướng đi bền vững mà ngành tôm Việt Nam đang và sẽ tiếp tục hướng tới trong tương lai.

Ngành nuôi tôm Việt Nam đóng vai trò quan trọng chiến lược trong xuất khẩu thủy sản. Tuy nhiên, các dịch bệnh nguy hiểm như EHP, EMS, TPD, đốm trắng, hoại tử cơ… đã và đang gây ra những thiệt hại kinh tế rất lớn cho người nuôi.

• An toàn sinh học (ATSH) là hệ thống các biện pháp nhằm ngăn ngừa, kiểm soát và giảm thiểu nguy cơ dịch bệnh, xuyên suốt từ khâu chuẩn bị ao nuôi, quản lý nguồn nước cho đến chăm sóc và bảo vệ sức khỏe tôm.

• Việc áp dụng ATSH giúp tăng tỷ lệ sống của tôm từ mức 50 – 60% lên trên 80% ‘^5’, đồng thời giảm chi phí thuốc kháng sinh và nâng cao chất lượng sản phẩm.

Áp dụng thực hành tốt về an toàn sinh học trong nuôi tôm công nghiệp tại Việt Nam được xem là giải pháp hiệu quả nhất nhằm giảm dịch bệnh, tăng tỷ lệ sống và nuôi được tôm đạt size 20 con/kg với chất lượng tương đương tôm tự nhiên.

Bộ giải pháp của MSD Animal Health cung cấp các công cụ toàn diện, từ xử lý nước, quản lý vi sinh đến tăng cường sức đề kháng cho tôm, giúp người nuôi hướng tới hiệu quả bền vững.

Quy trình MSD Demo Farm lấy ATSH làm một trong ba chìa khóa thành công, hiện đang được nhiều trại nuôi tôm trên cả nước áp dụng và ghi nhận hiệu quả cao trong việc phòng ngừa và kiểm soát mầm bệnh.

Chúng tôi xin chia sẻ các giải pháp từ MSD Demo farm

Mối nguy mất an toàn sinh học

Người nuôi cần nhận diện đúng các mối nguy gây mất an toàn sinh học để từ đó đưa ra các biện pháp phòng tránh phù hợp và hiệu quả:

• Các yếu tố đầu vào: nguồn nước cấp, tôm giống, thức ăn, chế phẩm vi sinh, thuốc…

• Trong quy trình sản xuất: con người, hệ thống ao nuôi, ao xử lý nguồn nước cấp, khu nhà ở, trang thiết bị phục vụ nuôi, hàng rào bảo vệ và các biện pháp phòng ngừa động vật trung gian mang mầm bệnh…

• Các yếu tố đầu ra: rác thải, nước thải, bùn thải, thức ăn dư thừa, xác tôm chết…

---

BIỆN PHÁP AN TOÀN SINH HỌC TRONG NUÔI TÔM MSD DEMOFARM

ATSH đầu vào

Nguồn nước thường tiềm ẩn nhiều mối nguy như vi sinh vật gây hại và các ký chủ trung gian ngoài môi trường. Do đó, cần xây dựng quy trình xử lý nước đầu vào hiệu quả:

• Aquabosso™ Molu (tùy theo độ mặn) giúp kiểm soát và tiêu diệt động vật thân mềm.

• Proquatic® PondFlocc giúp lắng tụ chất hữu cơ và kim loại nặng.

• Aquasept® A dùng để sát trùng nguồn nước.

Trước khi cấp nước vào ao, cần ngâm hệ thống đường ống bằng Virkon™ A 0,5%, đồng thời phun sát trùng bề mặt hệ thống ao nuôi bằng Virkon™ A 0,5% nhằm bất hoạt bào tử EHP, vi khuẩn và nấm.

Bên cạnh nguồn nước, con giống là yếu tố đầu vào quyết định sự thành công của vụ nuôi. Người nuôi cần lựa chọn tôm giống sạch bệnh (SPF) và mua giống từ các cơ sở sản xuất đạt tiêu chuẩn an toàn sinh học. Nên kiểm tra bằng PCR những mầm bệnh nguy hiểm như EHP, WSSV, TPD…

Trong quá trình nuôi, thức ăn công nghiệp và chế phẩm sinh học cũng là những yếu tố đầu vào cần được quản lý chặt chẽ. Các nguy cơ thường gặp bao gồm hết hạn sử dụng, ẩm mốc hoặc nhiễm mầm bệnh. Cần bảo quản vật tư, thuốc, hóa chất và thức ăn đúng theo hướng dẫn của nhà cung cấp.

ATSH trong quá trình sản xuất

Người nuôi cần tuân thủ nghiêm ngặt các biện pháp quản lý để đảm bảo tôm sinh trưởng và phát triển tốt:

• Định kỳ diệt khuẩn nước ao nuôi.

• Sử dụng chế phẩm sinh học để xử lý làm sạch môi trường ao nuôi.

• Hỗ trợ hệ tiêu hóa cho tôm thông qua việc bổ sung vào thức ăn lợi khuẩn Probai® A.

• Tạo môi trường sống ổn định cho tôm bằng các sản phẩm vi sinh Proquatic® PondPlus® giúp phân hủy mùn bã hữu cơ và Proquatic® PondDtox®, Proquatic® Plus 10^® định kỳ hằng tuần.

Các phương tiện và dụng cụ ra vào trại nuôi cần được vệ sinh, khử trùng thường xuyên bằng Virkon™ A 0,5% (pha với nước ngọt) nhằm hạn chế tối đa nguy cơ lây lan mầm bệnh từ môi trường bên ngoài. Mỗi ao nuôi cần có bộ dụng cụ riêng (lưới, xô đựng thức ăn, dụng cụ lấy mẫu…) để tránh lây nhiễm chéo giữa các ao.

ATSH đầu ra

Nước thải là nguồn có nguy cơ mất an toàn sinh học rất cao. Trong quá trình nuôi, nước thải cần được xử lý bằng các biện pháp sau:

• Lắng tụ chất hữu cơ bằng Proquatic® PondFlocc.

• Giảm TAN, NO₂ bằng Proquatic® PondDtox® (ủ yếm khí).

• Khử trùng nước thải trước khi xả ra môi trường hoặc tái sử dụng bằng Fetant™ CIS hoặc Fetant™ Gluben, giúp giảm vi khuẩn, virus, nấm và ký sinh trùng.

Sử dụng thuốc trộn đúng cách

Người nuôi cần theo dõi sát tình hình sức khỏe đàn tôm. Khi phát hiện dấu hiệu bệnh, cần lựa chọn phương án xử lý phù hợp:

• Chỉ sử dụng kháng sinh khi thật sự cần thiết để điều trị bệnh do vi khuẩn Vibrio bằng BayMet® kết hợp Osamet® Shrimp, trộn liên tục 5–7 ngày.

• Kết hợp tăng cường sức đề kháng cho tôm bằng Coforta® A và Growmix® Shrimp.

• Tuân thủ đúng thời gian ngừng thuốc theo hướng dẫn trước khi thu hoạch. Giai đoạn cuối vụ có thể trộn Aquador® kết hợp Prevensa® Mivisol® để tăng cường sức khỏe cho tôm.

---

ATSH – “ĐỘI VỆ SĨ THẦM LẶNG” CHO AO NUÔI TÔM

An toàn sinh học đóng vai trò then chốt trong nuôi tôm công nghiệp, giúp ngăn ngừa và kiểm soát dịch bệnh, giảm sử dụng kháng sinh và hóa chất, nâng cao hiệu quả kinh tế, đồng thời bảo vệ môi trường và hệ sinh thái nuôi.

Hiệu quả thực tế ghi nhận

• Giảm dịch bệnh: Nhờ kiểm soát tốt nguồn nước và môi trường, tỷ lệ phát sinh bệnh giảm rõ rệt.

• Tăng tỷ lệ sống: Mô hình nuôi áp dụng ATSH giúp tăng tỷ lệ sống thêm 15–20% so với mô hình truyền thống.

• Chất lượng sản phẩm: Tôm đạt size 20 con/kg, thịt săn chắc, màu sắc đẹp, tương đương tôm tự nhiên.

• Kinh tế bền vững: Giảm chi phí thuốc, tăng năng suất và nâng cao giá trị xuất khẩu.

KẾT LUẬN

Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, an toàn sinh học không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc để ngành nuôi tôm Việt Nam phát triển bền vững.

Bộ giải pháp của MSD Animal Health mang lại lợi ích toàn diện, từ phòng bệnh, quản lý môi trường cho đến nâng cao chất lượng sản phẩm. Người nuôi tôm áp dụng ATSH sẽ có lợi thế vượt trội, vừa đảm bảo hiệu quả kinh tế, vừa đáp ứng các yêu cầu khắt khe của thị trường quốc tế.

Nhóm đồng tác giả: Team MSD Demo Farm
Được sự cho phép của khách hàng trong việc sử dụng tên và hình ảnh trong bài viết.

Tài liệu tham khảo

1. FAO (Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc) – Tài liệu về biosecurity trong nuôi trồng thủy sản.
2. Tổng cục Thủy sản – Quy trình nuôi tôm an toàn sinh học.
3. Các bài báo, nghiên cứu chuyên ngành từ Tạp chí Thủy sản Việt Nam.
4. Bảng Checklist: Chấm điểm An toàn sinh học cho Farm nuôi
5. Good Tôm | Sustainable Shrimp Farming

TT	Hạng mục kiểm tra	Chấm điểm (1 – 5 điểm)	Gợi ý cách khắc phục (Nếu điểm < = 3)	Ghi chú
1	Vệ sinh trại trước vụ nuôi		Nạo vét bùn đáy, phơi ao ít nhất 5 ngày, khử trùng bằng vôi/hóa chất an toàn.
2	Hàng rào bảo vệ và biển báo		Lắp đặt hàng rào, hạn chế người lạ, động vật vào khu vực ao nuôi. Không nên mở nhiều lối đi nếu không cần thiết.
3	Sát trùng định kỳ toàn trại		Lập lịch sát trùng hàng tuần bằng Virkon™ A (liều 1%) cho dụng cụ, ủng, xe cộ.
4	Hố nhúng chân, xịt tay tại cổng, tại ao.		Bắt buộc mọi người ra vào phải tuân thủ vệ sinh sát trùng.
5	Quy trình xử lý nước đầu vào		Sử dụng bộ xử lý của MSD, lọc kỹ và diệt khuẩn trước khi cấp vào ao.
6	Quy trình vi sinh định kỳ		Đánh vi sinh (PondPlus/PondDtox) để phân hủy mùn bã, ổn định hệ vi sinh trong ao.
7	Quy trình tăng sức đề kháng		Trộn các dưỡng chất, vitamin, khoáng chất của MSD vào thức ăn thường xuyên.
8	Cách dùng checklist	Điểm ≥ 4 *Điểm 3 **Điểm < 3	Rất tốt, hãy tiếp tục duy trì. *Cần cải thiện và theo dõi sát. **Nguy hiểm. Cần áp dụng ngay các biện pháp khắc phục trong bảng để tránh rủi ro dịch bệnh.